Przedsiębiorca będący obywatelem Polski, którzy zamierza rozpocząć działalność gospodarczą, staje przed wieloma dylematami, który musi szybko rozstrzygnąć. Dotyczą one wielu kwestii, zaczynając od spraw podatkowych, a kończąc na wyborze miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Mamy nadzieję, że szereg wątpliwości rozwieje nasza kolejna porada prawnicza przygotowana przez Radcę Prawnego Sebastiana Nawrockiego.

Czy prowadzenie działalności gospodarczej w Polsce przez obywatela polskiego, który zarejestrował działalność gospodarczą za granicą, jest w ogóle możliwe? Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. 2013, poz. 672 ze zm.). Artykuł 5 pkt 3 wskazanej ustawy zawiera definicję przedsiębiorcy zagranicznego, za którego uznaje się osobę zagraniczną wykonującą działalność gospodarczą za granicą oraz obywatela polskiego wykonującego działalność gospodarczą za granicą. Oznacza to, że ustawa jako przedsiębiorcę zagranicznego nakazuje traktować obywatela polskiego, który zarejestrował i podjął w innym państwie działalność gospodarczą, polegającą na działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej, usługowej oraz poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin ze złóż, a także działalności zawodowej, wykonywanej w sposób zorganizowany i ciągły.

Kwestię podejmowania działalności przez taki podmiot na Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej reguluje art. 85 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z jego brzmieniem dla wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorcy zagraniczni mogą, na zasadzie wzajemności, o ile ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, tworzyć oddziały z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „oddziałami”. Należy mieć jednak na uwadze, że do tworzenia oddziałów przez przedsiębiorców zagranicznych z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, przepis art. 13 ust. 1, według którego mogą oni podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy, stosuje się odpowiednio. Oznacza to, iż obywatel polski po zarejestrowaniu działalności gospodarczej za granicą Polski w kraju należącym do Unii Europejskiej (np. Litwa) lub innym wymienionym w powyższym przepisie, nie musi sprawdzać, czy w tym względzie istnieje zasada wzajemności lub ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Może on zakładać na terytorium Polski tworzyć oddziały bez ograniczeń prawnych. Oczywiście warto również ustalić, jakie kraje wchodzą w skład Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi. 

Identyfikacja państw należących do Unii Europejskiej, nie będzie nastręczała żadnych trudności. Będą to następujące kraje: Austria, Belgia, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.

Jeśli chodzi o grupę państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i nienależących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, to przedstawia się ona następująco: Islandia, Liechtenstein, Norwegia i Szwajcaria.

Obywatel polski po zarejestrowaniu działalności gospodarczej za granicą Polski i chcący wykonywać działalność gospodarczą na terenie RP, powinien pamiętać o obowiązku zgłoszenia oddziału przedsiębiorcy zagranicznego do KRS, co następuje na formularzu wniosku rejestrowego KRS-W10 (jest to wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców – oddział przedsiębiorcy zagranicznego, główny oddział zagranicznego zakładu ubezpieczeń / zakładu reasekuracji). (Sieradzka M., Zdyb M., Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, LEX, 2013)

Przedsiębiorca zagraniczny powinien również pamiętać o innych obostrzeniach. Jedno z nich jest określone w art. 86 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, według którego przedsiębiorca zagraniczny tworzący oddział może wykonywać działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Co to oznacza w praktyce? Obywatel polski, który zarejestrował i prowadzi działalność w zakresie usług budowlanych lub moderowania stron www, może w Polsce prowadzić działalność tylko w tym zakresie. 

Warto też przy tej okazji parę słów uwagi poświęcić statusowi prawnemu oddziału przedsiębiorcy. Kolejną cechą świadczącą o wyodrębnieniu oddziału jest samodzielność podatkowa. Odnosząc się do tej kwestii, warto zastanowić się nad tym, czy oddział jest podatnikiem w rozumieniu przepisów prawa podatkowego. Analiza przepisów podatkowych pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie jest podatnikiem VAT. Jest on natomiast podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych z dochodów osiągniętych w Polsce, a powstałych w wyniku prowadzenia działalności gospodarczej – co znajduje podstawy w przepisach ustaw podatkowych (M. Sieradzka, Oddziały przedsiębiorców zagranicznych..., s. 142 i n.). 

Z powyższym poglądem koresponduje wyrok NSA z dnia 18 marca 2011 r., II FSK 1773/09, według której „w świetle art. 2 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oddział spółki zagranicznej, będącej podatnikiem na mocy odrębnych przepisów, nie jest zobowiązany do zgłoszenia ewidencyjnego, nawet tylko jako płatnik podatku dochodowego od osób fizycznych oraz płatnik składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, ponieważ w obrocie gospodarczym posługuje się NIP nadanym spółce”.      W praktyce oznacza to, że obowiązek zgłoszenia będzie obejmował samego przedsiębiorcę, nie zaś jego oddział.

Jeśli chodzi o kwestię ubezpieczeń społecznych, to zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013, poz. 1442 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Z kolei według 11 ust. 2 ww. ustawy przedsiębiorca podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. O obowiązku podlegania ubezpieczeniu rentowemu stanowi art. 12 ust. 1 ww. ustawy. Na podstawie art. 8 ust. 6 tej ustawy za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, czyli przedsiębiorców. W celu ustalenia znaczenia pojęcia przedsiębiorcy, należy odwołać się do przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Treść wskazanych regulacji prawnych pozwala uznać, że przedsiębiorca będzie zobowiązany do obowiązkowego regulowania składek na ubezpieczenia społeczne tylko wtedy, kiedy prowadzi działalność na terenie kraju jako podmiot zarejestrowany na terenie kraju.

Radca Prawny Sebastian Nawrocki

Sonda

Czy weźmiesz udział w tegorocznych wyborach samorządowych

Tak - 87.1%
Nie - 10.5%
Nie podjąłem(-ęłam) decyzji - 1.8%

Głosów ogółem: 171
Głosowanie w tej sondzie zakończyło się w: marzec 2, 2018
X Zamknij
X Zamknij