Wejście Polski z dniem 1 maja 2004 roku do Unii Europejskiej spowodowało, że nasz kraj znalazł się w obszarze celnym Wspólnoty Europejskiej i w kwestii przywozu oraz wywozu towarów, w pierwszym rzędzie należy stosować prawo europejskie, uzupełniająco zaś prawo polskie. Duże znaczenie w tym zakresie będzie miało również prawo międzynarodowe, a dokładniej "Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego".

Dnia 27 lipca 2012 r. weszła w życie "Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego", która reguluje uproszczony sposób przekraczania polsko-rosyjskiej granicy państwowej przez podróżnych. Przedmiotowa umowa znosi wymóg posiadania wizy przy przekraczaniu granicy między Polską a Rosją, wprowadzając na jej miejsce zezwolenie uprawniające do małego ruchu granicznego. Obszar, po którym możemy się poruszać bez wizy, dotyczy oczywiście tylko Obwodu kaliningradzkiego, dlatego w przypadku kiedy udajemy się do innej części Federacji Rosyjskiej, np. do Moskwy, mamy obowiązek posiadać ważną wizę. Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. do umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Federacji Rosyjskiej o zasadach małego ruchu granicznego, przedmiotowe zezwolenie stanowi dokument wydawany mieszkańcom strefy przygranicznej Państwa jednej Strony, uprawniający ich do wielokrotnego wjazdu, wyjazdu i pobytu w strefie przygranicznej Państwa drugiej Strony, na warunkach ustalonych w niniejszej Umowie.

Mieszkańcami strefy nadgranicznej są obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, obywatele Federacji Rosyjskiej, obywatele państw trzecich i bezpaństwowcy posiadający, zgodnie z prawem, miejsce stałego zamieszkania w strefie przygranicznej przez okres nie krótszy niż 3 lata. Okres ten może być krótszy niż 3 lata w wypadku dzieci i małżonka mieszkańca strefy przygranicznej. Jeśli chodzi o samą strefę przygraniczną, to w województwie warmińsko-mazurskim stanowią ją następujące jednostki podziału administracyjnego województwa warmińsko-mazurskiego: miasto Elbląg, powiat elbląski, powiat braniewski, powiat lidzbarski, powiat bartoszycki, miasto Olsztyn, powiat olsztyński, powiat kętrzyński, powiat mrągowski, powiat węgorzewski, powiat giżycki, powiat gołdapski, powiat olecki.

Zezwolenie uprawniające do małego ruchu granicznego można uzyskać w Centrum Wizowym w Olsztynie, mieszczącym się aktualnie przy ul. Dąbrowszczaków 18/11, 10-540 Olsztyn. Jeżeli dana osoba złoży wniosek o zezwolenie uprawniające do małego ruchu granicznego w Olsztynie, będzie musiała wypełnić odpowiedni formularz, załączyć do niego fotografię jak do paszportu o wymiarach 3,5 x 4 cm oraz kserokopię dowodu osobistego (w przypadku, jeżeli dowód osobisty został wydany mniej niż 3 lata temu - stary dowód lub zaświadczenie, potwierdzające fakt stałego zameldowania na terenie przygranicznym w ciągu ostatnich trzech lat i dłużej). Osoby niepełnosprawne załączają dodatkowo zaświadczenie o całkowitej niezdolności do pracy, zaś osoby poniżej 16 lat kserokopię dowodu osobistego rodzica, kserokopię aktu urodzenia oraz zaświadczenie, potwierdzające fakt zamieszkania na terenie przygranicznym w ciągu trzech lat i dłużej.

Trzeba też pamiętać o uiszczeniu opłaty w wysokości 30 euro. Opłaty za wniosek nie muszą uiszczać dzieci i młodzież do 16 roku życia, osoby, które przekroczyły 65 lat oraz inwalidzi wraz z osobami towarzyszącymi.

Czy formularz wniosku może zostać wypełniony i podpisany przez pełnomocnika? W mojej ocenie nie może, ponieważ kłóciłoby się to z treścią formularza, która nakazuje opatrzenie go datą i podpisem osoby, która go składa. Poza tym zawiera on oświadczenie o wiarygodności i szczegółowości danych w nim zawartych, które mogą odnosić się tylko do osoby go wypełniającej, a nie do pełnomocnika. Nie ma natomiast przeszkód, aby wypełniony i podpisany przez zainteresowanego uzyskaniem zezwolenia formularz został złożony w Centrum Wizowym w Olsztynie przez kogoś innego niż on sam.

Jaki jest okres oczekiwania na wydanie zezwolenia uprawniającego do małego ruchu granicznego? Zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. umowy właściwe organy Państw Stron wydają zezwolenia w możliwie najkrótszym czasie, ale nie dłuższym niż 60 (sześćdziesiąt) dni kalendarzowych, licząc od dnia przyjęcia wniosku wraz z wymaganymi dokumentami uzupełniającymi. W wyjątkowych przypadkach okres ten może być przedłużony do 90 (dziewięćdziesięciu) dni kalendarzowych. Jeśli jest to pierwsze zezwolenie, to okres jego ważności wynosi 2 lata, natomiast każde następne wydawane będą na okres pięcioletni.

Uzyskane zezwolenie uprawniające do małego ruchu granicznego sprawia, że podróżny przekraczający granicę polsko-rosyjską nie będzie miał stemplowanego paszportu. W sposób wymierny skraca to czas oczekiwania na granicy. Nie oznacza to jednak, że osoba korzystająca z uproszczeń na podstawie małego ruchu granicznego, jest zwolniona z obowiązku przestrzegania prawa. Podróżny na wezwanie funkcjonariusza Straży Granicznej lub Służby Celnej będzie zmuszony poddać się kontroli. W wypadku stwierdzenia naruszenia prawa, osoba która się go dopuściła, może stracić zezwolenie uprawniającego do małego ruchu granicznego.

Osoby już posiadające zezwolenie korzystają również z uprawnienia do skorzystania ze zwolnień celnych i podatkowych towarów, które nabyli w obwodzie kaliningradzkim i zamierzają przywieźć na terytorium Polski. Przedmiotowa tematyka zostanie przeze mnie omówiona na przykładzie paliw przewożonych przez podróżnych w zbiornikach samochodowych i w przenośnych kanistrach.

Kwestię zwolnień celnych towarów reguluje prawo Unii Europejskiej, a dokładnie Rozporządzenie Rady (WE) NR 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych. Ze zwolnienia korzystają m.in. paliwa i smary znajdujące się w standardowych zbiornikach prywatnych i handlowych pojazdach mechanicznych oraz motocyklach. Jeśli chodzi o zbiornik standardowy, to rozporządzenie wymienia ich trzy rodzaje. Pierwszym jest zbiornik na stałe zamontowany przez producenta we wszystkich pojazdach mechanicznych takiego samego rodzaju jak dany pojazd i których zamontowanie na stałe umożliwia bezpośrednie wykorzystanie paliwa zarówno do napędu, jak, w odpowiednim przypadku, do funkcjonowania w trakcie transportu systemu chłodzenia i innych systemów. Ten typ w praktyce pojawia się najczęściej. Chodzi tu oczywiście o zbiornik oryginalny, fabrycznie zamontowany przez producenta.

Drugim rodzajem jest zbiornik na gaz przystosowany do pojazdów mechanicznych, pozwalający na bezpośrednie wykorzystanie gazu jako paliwa, jak również zbiornik przystosowany do innych systemów, w które może być wyposażony pojazd. Ostatnim i trzecim typem jest zbiornik zamontowany na stałe przez producenta we wszystkich pojemnikach takiego samego typu jak dany pojemnik, a którego zamontowanie na stałe umożliwia bezpośrednie wykorzystanie paliwa do funkcjonowania w trakcie transportu systemu chłodzenia i innych systemów, w które może być wyposażony pojemnik specjalnego przeznaczenia. W rozporządzeniu w sprawie zwolnień celnych nie określono ilościowych ograniczeń przewożonego paliwa silnikowego, jednak z ogólnego brzmienia przepisu wynika, że zwalniane jest całe paliwo przewożone w zbiorniku. Ograniczenie dotyczy jedynie paliwa znajdujące się w przenośnych zbiornikach przewożonych przez prywatne pojazdy mechaniczne i motocykle i obejmuje 10 litrów na pojazd.

Paliwa silnikowe są wyrobem akcyzowym i zgodnie z ogólną zasadą ich import, tj. przywóz z terytorium państwa trzeciego (np. Rosji) na terytorium kraju, podlega opodatkowaniu podatkiem akcyzowym. Na podstawie art. 35 ustawy o podatku akcyzowym (Dz.U. 2009, Nr 3, poz. 11 ze zm.) Zwalnia się od akcyzy import paliw silnikowych przewożonych w standardowych zbiornikach: pojazdów silnikowych, w ilości nieprzekraczającej 600 litrów na pojazd, pojemników specjalnego przeznaczenia, w ilości nieprzekraczającej 200 litrów na pojemnik, statków powietrznych lub jednostek pływających. Ponadto zwolnienie obejmuje paliwa pojazdów silnikowych znajdujących się w kanistrach przewożonych przez pojazdy silnikowe i w ilości nieprzekraczającej 10 litrów na pojazd zgodnie z warunkami określonymi w przepisach dotyczących przechowywania i transportu paliw; a także smarów znajdujących się w środkach transportu, o których mowa w pkt 1, niezbędnych do ich eksploatacji.

W przeciwieństwie do analogicznych uregulowań zawartych w rozporządzeniu w sprawie zwolnień celnych, w przepisie dotyczącym zwolnienia do podatku akcyzowego zawarto limit ilościowy w postaci 600 litrów paliwa, co oznacza że każda ilość paliwa ponad tę wysokość będzie rodziła obowiązek zapłaty podatku akcyzowego. Zgodnie z poglądem doktryny „wprowadzone ograniczenia ilościowe mają na celu ochronę polskiego rynku oraz polskich firm transportowych przed napływem taniego paliwa silnikowego sprowadzanego z państw trzecich (głównie Białorusi i Rosji). Jednakże utrzymanie limitów ilościowych paliwa, jakie może być importowane w zwolnieniu od akcyzy (i VAT), powoduje w praktyce wydłużenie odpraw celnych pojazdów na granicach UE. Jak wskazują bowiem urzędy celne, obowiązek weryfikacji ilości paliwa w każdej ciężarówce, jaka wjeżdża do Polski powoduje, iż odprawa jednego pojazdu wydłuża się o około 15-30 minut (konieczny jest każdorazowy pomiar paliwa silnikowego w zbiornikach). Dodatkowo w sytuacji, gdy w wyniku pomiarów stwierdzona zostanie większa ilość paliwa silnikowego niezbędne jest wypełnienie wszystkich formalności związanych z koniecznością zapłaty akcyzy i VAT importowego. ” (Szymon Parulski, Akcyza. Komentarz, LEX, 2010) Za pojemnik specjalnego przeznaczenia, uznaje się zbiornik inny niż zamontowany fabrycznie.

Należy też pamiętać że import, czyli przywóz paliwa z terytorium Rosji na terytorium Polski, podlega także, oprócz obowiązku uiszczenia podatku akcyzowego oraz należności celnej przywozowej (cła), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Zgodnie z  § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień, zwalnia się od podatku import paliwa, zwolnionego od cła na podstawie przepisów celnych, przewożonego w standardowym zbiorniku środka transportu przeznaczonego do działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 77 ust. 2 pkt 2 ustawy, w ilości nieprzekraczającej 600 litrów.

Pojęcie standardowego zbiornika wymienione w ustawie o podatku akcyzowym oraz o podatku od towarów i usług należy rozumieć analogicznie, jak w wypadku jego interpretacji przy okazji opisu zwolnienia towarów od należności celnych przywozowych (cła), dlatego ponowną wykładnię tego pojęcia uważam za zbędną.

Zgodnie z art. 110 Rozporządzenie Rady (WE) NR 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system zwolnień celnych „Paliwo zwolnione z należności celnych przywozowych na podstawie art. 107, 108 i 109 nie może być wykorzystywane w pojazdach innych niż te, w których zostało przywiezione, ani nie może zostać usunięte z tych pojazdów i przechowywane,z wyjątkiem okresu niezbędnych napraw tych pojazdów, nie może też zostać odpłatnie lub nieodpłatnie odstąpione przez osobę korzystającą ze zwolnienia.” Tożsame rozwiązanie zostało zastosowane przy określeniu zwolnień w podatkach: akcyzowym i od towarów i usług. Co się stanie, jeśli paliwo przewiezione z terenu Rosji na terytorium Polski oraz zwolnione z należności celnych i podatkowych, zostanie usunięte z pojazdu z wyjątkiem konieczności naprawy auta? Taka osoba musi się liczyć nie tylko z koniecznością uiszczenia należności celnej przywozowej, podatku VAT oraz podatku akcyzowego, ale również naraża się na odpowiedzialność karną skarbową z tytułu usunięcia towaru spod dozoru celnego.

Radca prawny Sebastian Nawrocki

Sonda

Czy weźmiesz udział w tegorocznych wyborach samorządowych

Tak - 87.1%
Nie - 10.5%
Nie podjąłem(-ęłam) decyzji - 1.8%

Głosów ogółem: 171
Głosowanie w tej sondzie zakończyło się w: marzec 2, 2018
X Zamknij
Iwona Sarnowska
X Zamknij